Datça Hurması (phoenix theophrasti) 

Bilimsel adı Phoenix theophrasti olan Datça Hurması günümüzde nesli tehlike altında bulunan ülkemize özgü endemik bir bitkidir. Türkiye’de yetişen tek yerli palmiye türü olan 1982 yılında İstanbul Üniversitesi’nden Prof. Dr. Melih Boydak tarafından Türkiye’de varlığı tespit edilen Datça hurması Türkiye, Gİrit ve Finike’de yetişiyor, 4.buzul çağından kalan endemik bir tür. Buzul çağında, güneydeki sıcak iklimlere inen Datça hurması ve sığla gibi türler derin dere ve kıyı vadileri gibi korunaklı alanlarda günümüze değin ulaşabilen türler arasında. 

Datça hurmasının Türkiye’deki en geniş yayılımı Datça Yarımadası’nda, nem ve su seviyesi yüksek olan Hurmalıbük ve Eksere vadilerinde görülüyor. 
Girit adası’nın vai koyunda bolca görülmektedir ve vai hurmalığı Avrupa’nın en büyük palmiye ormanı kabul edilir. 


Anavatanı avrupa olan iki palmiye türünden biridir. Datça’da köylüler her ekim/kasım’da bu ağaçların meyvelerini yemek üzere toplarlar, açık turuncu olan bu meyveler olmamış hurmaya benzeyip çok buruk bir tada sahiptirler. 
Ağacın görüntüsü normal hurmaya göre daha mavimsi/grimsi ve daha kısa yapraklı ve daha yabanidir. 
Datça yarımadasındaki doğal yayılış alanları, oldukça dik ve sarp vadilerin yer aldığı, yerleşme yerlerinden uzak, hemen hiç uğranmayan veya çok seyrek olarak uğranan yörelerdir. 
Datça hurması fevkalâde güzel ve dekoratif görünümlü, park ve bahçelerimizin seçkin yerli bir türü olmaya adayıdır. Tohumla ve vejetatif yolla doğal olarak gençleşebilmektedir. 

Kazdağı Göknarı

Kazdağı göknarı bilimsel adı Abies nordmanniana subsp. equi-trojani, çamgiller (Pinaceae) familyasından Türkiye’de yalnızca Kazdağı’nda yetişen endemik bir göknar alt türüdür. 

30 metreye kadar boylanabilir. Tomurcukları bol reçinelidir. Yan sürgünlerin uçlarındaki tomurcukların sayısı 5-7 arasıdır. Kozalaklar tepenin en üst ucunda bir yıl önceki sürgünler üzerinde oluşurlar. Sürgün üzerinde dik dururlar ve 15–20 cm boylanabilirler. Silindir şeklinde olan kozalakların dış pulları, iç puldan daha uzun ve uçları geriye doğru kıvrıktır. Yaşlı ağaçlarda ise kabuk kalın ve çatlaklıdır. 

İğne yaprakları uzun sürgünler üzerinde tek tek ışığa yönelik olarak tarak biçiminde dizilmişlerdir. İğne yapraklar sürgün ucuna doğru daralırlar. Işık yapraklarının uçları sivri diğerleri ise küt veya kertiklidir. Yapraklar yassı ve iki yüzlüdür. Yaprağın üst yüzü hafif olukludur, alt yüzünde ise iki tane belirgini gümüşi renkte beyaz stoma bandı bulunur. İğne yapraklar sürgünler üzerinde uzun süre, 7-10 yıl kalır. Düştüğü veya koparıldığında, sürgün üzerinde yuvarlak, iç içe iki daire halinde çukurca bir iz bırakır. Kazdağı köknarının gövde kabuğu açık gri renkli, ince ve düzgündür. 

Genç yaşlardan itibaren kazık kök yaparlar. Toprak ve rutubet istekleri fazladır. Işık istekleri azdır, gölgeye dayanıklıdır. Hızlı büyür. 

Kral Eğreltisi

Bilimsel adı Osmunda regalis olan kraliyet eğrelti otu, ormanlık bataklıklarda ve akarsuların kıyısında büyüyen Avrupa, Afrika ve Asya’ya özgü yaprak döken bir eğrelti otu türüdür. Türler, verimli yapraklarının ortaya çıkması nedeniyle bazen çiçekli eğrelti otu olarak bilinir.

Başta Karadeniz Bölgesi olmak üzere ülkemizdeki nemli topraklarda görülür.

Yapraklarının iç yüzünde spor keseleri bulunan damarlı çiçeksiz bitki. Birçok tür ve cinsi, tropikal bölgelerde genellikle ağaçsı, ılıman bölgelerde otsu olarak yetişir. Kök sapları toprak altında bulunan eğreltiotunun yaprakları ince uzun ve çok parçalıdır.

Bitkilerin sınıflanmasında eğreltiotunun yer aldığı sınıfın diğerlerinden farkı spor keselerinin başak biçiminde bir sapın üzerinde değil yapraklar üzerinde bulunmasıdır. Günümüzden 260.000.000 yıl önce de yaşayan eğreltiotlarının karbon devrinde büyük gelişme gösterdikleri ve jeolojik devirde özel mikroorganizmalarca mayalanması sonucunda maden kömürlerinin önemli bir bölümünü oluşturduğu saptandı.

Kimi türlerinde köksap ve yenebilen kök, nişasta bakımından zengindir. Günümüzde süs bitkisi olarak da yetiştirilen eğreltiotları gübre olarak da kullanılır. Başlıca türlerinden olan erkek eğreltiotu (Dryopteris filix-mas) iri yeşil demetler durumundadır ve silisli topraklarda bolca yetişir. Bağırsak asalaklarını düşürücü etkileri olan erkek eğreltiotu adına karşın hem erkek, hem dişi gametler taşır.

Anadolu Glaygölü

Adını Anadolu’dan alan bu endemik doğal glayöl, Ege ve Akdeniz bölgelerinde çoğunlukla ekin tarlalarında bahar ve yaz aylarında çıkar.

Makiler, kızılçam ormanları, kalkerli yerlerde yetişir (Antalya, Aydın, İçel, İzmir, Muğla) Çok narin bir endemik bitki olan Anadolu Glayölü, hızlı azalma nedeniyle tamamen yok olma riskiyle karşı karşıya gelmiş bir bitkidir.

Türkiye’deki halk arasında kullanılan diğer ismi olan Ekin Çiçeği adı ile de bilinir.

Soğanımsı gövdeye sahiptir.  Yapraklarının damarlı yapısında damarlar arasında paralellik görünür. Otsu özellikler gösterir, çiçek yapısında ise birbiri üzerine kapanan başak çiçek yapısı göze çarpar.

  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, İ. & Çimen, A.Ö. (eds.) 2018. Resimli Türkiye Florası (Illustrated. Flora of Turkey). Vol. 2. Lycopodiaceae – Liliaceae. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul. 1053 pp. ISBN 978-605-67172-3-9. Reference page.
  • Güner, A., Aslan, S., Ekim, T., Vural, M. & Babaç, M.T. (eds.) 2012. Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler). Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını. İstanbul. ISBN 978-605-60425-7-7.
  • Güngördü, M. (2012). NESLİ TÜKENMEKTE OLAN BİR BİTKİ TÜRÜ: OSMUNDA REGALİS (KRAL EĞRELTİSİ) . Coğrafya Dergisi , 0 (2) , . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iucografya/issue/25051/264456
  • ^ Pteridophyte Phylogeny Group I (2016), “A community-derived classification for extant lycophytes and ferns” (PDF), Journal of Systematics and Evolution54 (6), ss. 563–603, doi:10.1111/jse.12229
  • ^ Chapman, Arthur D. (2009). Numbers of Living Species in Australia and the World. Report for the Australian Biological Resources Study. Canberra, Australia. September 2009.
No Article rating
0 Reviews
Sizce bu yazı etkili miydi? Kendimizi daha çok geliştirebilmemiz için bize yardımcı olun!
  1. Wow!
  2. Mmm
  3. Hmm
  4. Meh
  5. Pff

Tagged in:

, ,