Pek çoğumuz dünyamızdaki bazı canlı türlerinin hayatta kalabilmemiz için ne kadar önem arz ettiğini bilmez. Bu canlı türlerinden bir tanesi de şüphesiz ki ‘arılar’ dır. İster inanın ister inanmayın arılar dünyamızda barınmasalardı, yaşamın var olması hemen hemen imkansız olurdu.

  Genellikle korku duyulan bu kanatlı böcek türünün ekolojideki önemi çok büyüktür. Dünyamızda yaşam sürdüren yegane hayvanlar olduklarını söylesek, abartmış olmayız. Polen yayarak yeryüzündeki çiçekleri ve bitkileri döllemek ve diğer canlı türleri için besin üretmek gibi görevleri vardır. Bitkiler arasında gerçekleşen çapraz tozlaşma için, tohumların üretilmesi amacıyla kullanılacak olan genetik bilgiyi taşımakla görevli canlı kesinlikle ‘arılar’ dır. Tozlaşma sayesinde bitkiler hayat bulur. Otçul hayvanlar tarafından tüketirler. Bu denklemde ilk kısmın yok olması durumunda, geri kalanlar da yok olma durumuyla karşı karşıya kalacaktır.

Şekil 1. Sırasıyla; Kraliçe arı, Erkek arı, İşçi arı

Arılardan bahsedecek olursak, vücutları; baş, göğüs ve karın olmak üzere 3 bölümden oluşur. Vücutları yumuşak yapılı yoğun kıl örtüsüyle çevrilidir. Kıllarının rengi türlerine göre farklılık göstermektedir. Ve arılar; kraliçe, erkek ve işçi arılar olarak ayrılırlar. Kraliçe arı; kovanda yumurtlayabilen tek dişidir ve tek sorumlu olduğu görev yumurtlamaktır. Kovandaki en önemli arıdır. Erkek arının (dron) görevi; arı kolonilerindeki kraliçe arıyla çiftleşmektir ve iğnesi bulunmaz bu sebeple de bal üretmeyen arı olarak bilinir. Bir kolonide tamamı dişi olan işçi arılara kıyasla daha az sayıda erkek arı bulunur. İşçi arılar ise; kovan temizliği, arı sütü ve balmumu salgılama, petek örme, yavru bakımı, kovanın havalandırılması, ana arının bakımı ve beslenmesi, kovan bekçiliği, kovana nektar, polen, propolis, su taşıma ve balın olgunlaşmasını sağlama gibi görevlerden sorumludurlar. Eşek arıları; özellikle tarım alanlarında biyolojik kontrol etmeni olarak görev almaktadırlar. Bununla birlikte çiçeklerin nektarlarından beslenip polen taşıyıcı görevini de üstlenirler. Bal arılarının görevleri daha fazladır. Bu görevler; petek gözlerini temizlemek, yaşlı larvaları nektar ve polenle beslemek, genç larvaları arısütüyle beslemek, balmumu salgılamak ve petek örmek, kovanın savunulmasını sağlamak, havalandırılmasını, temizliğini, nektarın alınmasını ve olgunlaştırılmasını sağlamak, polenin petek gözlerine depolanmasını sağlamak ve nektar, polen, propolis ve su temini yapmakla görevlidirler. Bu olağanüstü canlıların gelin öneminden bahsedelim.

Yaşantımız boyunca yediğimiz her 3 öğünden biri bal arıları sayesinde mümküne hale gelmektedir. İnsan yaşamı, çok hassas etmenler üzerine kurulmuştur. Bu etmenlerden biri de şüphesiz bal arılarıdır. Bal arılarının ölmesiyle, beraberinde binlerce ekinler de ölmektedir. Bu da ilerleyen yıllarda milyonlarca insanın ölümüyle sonuçlanır demektedir. Bu nedenle bal arıları aynı zamanda ekonomide de büyük bir öneme ve yere sahiptir diyebiliriz.

Şekil 2.

Arıların tarım ve çevre üzerindeki etkisi, hepimizin düşünebileceğinden çok daha önemlidir. Her yıl polenlenen bitkilerin mali değerleri 265 milyar dolar civarında olduğu istatistiksel olarak hesaplanmıştır. Tükettiğimiz temel besinlerde de önemli rol oynamalarıyla da bilinirler. Fakat günümüzde arıların yavaş yavaş kaybolduğu arıcılar tarafından da belirtilmiştir. Yıllık %30-%90 arası kayıp yaşadıkları söz konusudur. Bu duruma “Colony collapse disorder” (Koloni çöküşü düzensizliği) denmektedir. Arıların var olmamasıyla, tozlaşma durumunda ciddi bir azalma söz konusu olurdu, bu da bitki büyümesi ve gıda seviyesinde azalmaya neden olurdu.

Şekil 3. Arı kolonisi

Arılar neden yok oluyor?

  Öncelikle doğal floranın ve hayvanların doğal ortamının kaybından sorumlu olan bitki öldürücülerin ve tarım ilaçlarının endüstrileşmiş tarımda kullanılmasından bahsedebiliriz. İkinci olarak çevre kirliliğinin arıların hayatta kalmasını zorlaştırdığını söyleyebiliriz. İklim değişikliği ve artan yağmurlar sonucunda yaşanan kuraklık ve artan sıcaklıklar da arılar için ölümcül bir durum olarak gösterilir. Çünkü bunlar arıların topladıkları bitki özünün kalitesini ve miktarını ciddi anlamda etkileyici özelliğe sahiptir.

Arıların yok olmasını durdurabiliriz. Peki nasıl?

  • Evinizde bitki dolu renkli bir bahçe yapmak arıların dikkatini çekecektir. Böylece bitkilerinizi tozlaştırıp dölleyeceklerdir.
  • Tarım ilaçlarının kullanıldığı zirai tarımı azaltmak için mevsimlik, organik ve yerel ürünleri yiyerek de katkı saylayabilirsiniz. Ayrıca bu, sizin için de sağlıklı bir seçim olacaktır.
  • Organik üreticilerden bal ve arı sütü, kozmetik, polen ve propolis gibi yan ürünler satın alın.
  • Yakınınızda olduklarında arıları öldürmeyerek çok büyük bir fark yaratabilirsiniz. Bırakın etrafta uçsunlar. Onları rahatsız etmeyin. Tehdit altında olduklarını hissetmedikleri sürece sizi sokmaz veye zarar vermezler.

Özetleyecek olursak; bal arıların önemini belki de çoğumuz kavramışızdır. İnsanoğlu için besin üretip bunu doğada bize sunarlar. Eğer arılar yok olursa gerçekten başımıza kötü şeyler gelecektir. Hatta Einstein’in o çok bilinen “Arılar yok olursa, ilerleyen yıllarda insan nesli de yok olur” sözü bu durumu en iyi açıklayan cümlelerden biridir. Arılar, insanlık için besin kaynağıdır. Eğer arılar olmasaydı, bitkilerde döllenme olmayacaktı ve bunlar da nesillerini devam ettiremeyecekti. Böylece insanlık ana besin kaynağı olan üreticileri kaybedince de açlıktan öleceklerdi. Bu nedenle arıların neslinin tükenmesi insanları düşündüğümüzden daha fazla etkiliyor ve hatta insan ırkının son gününün habercisi olabilir.

KAYNAKÇA

  1. Kapak görseli: https://www.behance.net/gallery/9753691/Adam/modules/71890677
  2. https://www.youtube.com/watch?v=GqA42M4RtxE
  3. Hung, K.-L. J., Kingston, J. M., Albrecht, M., Holway, D. A., & Kohn, J. R. (2018). The worldwide importance of honey bees as pollinators in natural habitats. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 285(1870), 20172140. doi:10.1098/rspb.2017.2140
  4. https://tr.wikipedia.org/wiki/Ar%C4%B1
  5. Patel, V., Pauli, N., Biggs, E., Barbour, L., & Boruff, B. (2020). Why bees are critical for achieving sustainable development. Ambio. doi:10.1007/s13280-020-01333-9
  6. Ballantyne, G., Baldock, K. C. R., Rendell, L., & Willmer, P. G. (2017). Pollinator importance networks illustrate the crucial value of bees in a highly speciose plant community. Scientific Reports, 7(1). doi:10.1038/s41598-017-08798-x
  7. Requier, F., Garnery, L., Kohl, P. L., Njovu, H. K., Pirk, C. W. W., Crewe, R. M., & Steffan-Dewenter, I. (2019). The Conservation of Native Honey Bees Is Crucial. Trends in Ecology & Evolution. doi:10.1016/j.tree.2019.04.008
  8. Journal of Sustainability Science and Management Volume 11 Number 2, December 2016: 70-80 A REVIEW ON BEEKEEPING IN MALAYSIA: HISTORY, IMPORTANCE AND FUTURE DIRECTIONS
  9. Klein, A.-M., Boreux, V., Fornoff, F., Mupepele, A.-C., & Pufal, G. (2018). Relevance of wild and managed bees for human well-being. Current Opinion in Insect Science, 26, 82–88. doi:10.1016/j.cois.2018.02.011
5.0/5.0 Article rating
23 Reviews
Sizce bu yazı etkili miydi? Kendimizi daha çok geliştirebilmemiz için bize yardımcı olun!
  1. Wow!
  2. Mmm
  3. Hmm
  4. Meh
  5. Pff