Vücudumuzdaki kimyasalların ve işlevlerin doğal değişim döngüsüne biyolojik ritim denir. Biyolojik ritimlerin sahip olduğu düzen sebebiyle biyolojik saat de denmektedir. Biyolojik ritimleri kontrol eden ana saat beyinde, gözlerin kesiştiği sinirlerin üzerinde binlerce sinir hücresinden oluşarak bulunur.

     Dört biyolojik ritim bulunur.

Sirkadiyen Ritimler (circadian rhythms): 24 saatlik uyku ve fizyolojik olayları içeren biyolojik saattir.

 Günlük Ritimler (diurnal rhythms): Gece ve gündüzle senkronize edilen sirkadyen ritimdir.

Ultradyan Ritimler (ultradian rhythms): 24 saatten daha kısa süren, frekansı sirkadyen ritimlerden daha yüksek olan biyolojik ritimlerdir.

İnfradiyen Ritimler (infradien rhythms): 24 saatten uzun süren, menstrual döngü ya da bazı canlıların kış uykusuna yatması gibi ritimlerdir.

     Sirkadyen saat, aydınlık ve karanlık gibi çevreden edinilen bilgilerle fiziksel, zihinsel ve duygu durum düzenlenmesinde rol oynar. Uyku, iştah, vücut ısısı, uyanıklık, hormon seviyeleri, günlük performans kan basıncı gibi birbirinden farklı çok önemli işlevlerin yerine getirilmesini düzenlemede rol oynar. Güneş ışığı, ilaçlar, kafein gibi dış faktörler biyolojik ritimlerimizi etkileyebilir.

Biyolojik saatimizin infografiği.
https://tr.wikipedia.org/wiki/Biyolojik_saat

     Biyolojik ritimlerde oluşan sorunlar uyku problemlerine neden olabilir. Saat dilimleri veya gece yolculuklarında sirkadyen ritimde bozulma gözlenebilir. Yeterli güneş ışığı alamamak depresyon, bipolar bozukluk gibi mevsimsel duygusal bozukluk oluşmasına neden olabilir. Vardiyalı çalışan kişilerde sirkadyen ritimlerde değişiklikler görülmektedir. Bunların yanında biyolojik ritimlerde oluşan bozukluklar kaygıya, işte düşük performansa, diyabet ve obezite risk artışına ve benzer birçok soruna neden olabilmektedir. Normal koşullarda insan bedeni gece uyumak üzere kendini hazırlar bu nedenle gece yapılan işlerde hata yapma ihtimalimiz daha yüksektir.

     Biyolojik saat bozuklukları genellikle altta yata sebebin iyileştirilmesiyle tedavi edilir. Jed Lag geçici olduğundan tedavi uygulanmaz. Yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir. Mevsimsel duygusal bozukluğu olan bireyler güneş ışığını taklit eden ve bazı kimyasalların tetiklenmesinde yardımcı olabilecek ışık kutuları alabilirler. Doktor kontrolünde ilaca da başvurulabilir.

     Ayrıca yatmadan önce kafein alkol gibi uykuyu etkileyen maddelerden kaçınarak, mümkün olduğunca aynı saatte uyuyup aynı saatte uyanarak, yürüyüşe çıkarak, gün içinde 10-15 dakikalık şekerlemeler yaparak, gündüz güneş ışığının mümkün olduğunca bulunan yere girmesini sağlayarak, gece de olabildiğince loş ışıkta bulunmak uyku düzeni oluşturmaya ve biyolojik ritimlerimizi olması gerektiği gibi çalışmasına yardımcı olabiliriz. Böylece sağlığımız için çok önemli biyolojik saatler senkronize olduğunda hayatımızda en fazla verimi alabiliriz.

KAYNAKÇA

Aydemir, M. (2021, January 07). Biyolojik Saat Nedir? Sirkadyen RITM Nasıl Çalışır? Retrieved from https://evrimagaci.org/biyolojik-saat-nedir-sirkadyen-ritm-nasil-calisir-51

Gabbey, A. (2019, February 01). Biological rhythms: Types, disorders, and treatments. Retrieved from https://www.healthline.com/health/biological-rhythms

Ilkay AYDIN (2020, May 01). Biyolojik ritim ve Biyolojik Saat Nedir? Retrieved from https://ekstrembilgi.com/bilim/biyolojik-ritim-ve-biyolojik-saat-nedir/

5.0/5.0 Article rating
3 Reviews
Sizce bu yazı etkili miydi? Kendimizi daha çok geliştirebilmemiz için bize yardımcı olun!
  1. Wow!
  2. Mmm
  3. Hmm
  4. Meh
  5. Pff